Geïdealiseerde beelden van een idyllisch mooi Indië in het Tropenmuseum

Ruisende palmbomen aan het strand, ontspannen werkomstandigheden op de rijstvelden, een tevreden bevolking onder de felle tropenzon; het Tropenmuseum presenteert van 22 september 2011 tot en met 8 januari 2012 de tentoonstelling Indië in scène - Fotostudio Kurkdjian & Co (1888-1936). Ruim honderd foto’s tonen Indië als tropisch paradijs; verleidelijk en tegelijkertijd bedrieglijk. De befaamde fotostudio van Ohannes Kurkdjian wilde niets aan het toeval overlaten; de gefotografeerde voorstellingen werden in veel gevallen volledig geënsceneerd. De foto’s bieden de gelegenheid kritisch te kijken naar het beeld van de koloniale samenleving eind negentiende, begin twintigste eeuw en de interpretatie daarvan door de jaren heen.

Ohannes Kurkdjian - de van oorsprong Armeense oprichter van de fotostudio - en zijn medewerkers en leerlingen fotografeerden woonhuizen, bedrijven en plantages in opdracht van particulieren, grote ondernemingen en de overheid. Het vrije werk - foto’s van landschappen en belangrijke gebeurtenissen, als de kroningsfeesten in Soerabaja in 1898 en de uitbarsting van de vulkaan Keloed (Java) in 1901 - was zeer geliefd bij het grote publiek; de beelden werden veel gebruikt in publicaties en op schoolplaten en belandden in menig fotoalbum als herinnering aan een verblijf in Indië.

Zorgvuldig geconstrueerde beelden

Fotostudio Kurkdjian & Co wist de werkelijkheid op een meesterlijke manier naar de hand te zetten. De zorgvuldig geconstrueerde beelden tonen een omgeving waarin hard wordt gewerkt, maar bloed, zweet en tranen ontbreken. De poserende locale bevolking ziet er niet alleen tevreden en welvarend uit, maar ook exotisch en romantisch. De koloniale overheersing lijkt hen bijna goed te doen.

Ontmaskering en reflectie

Met Indië in scène biedt het Tropenmuseum de gelegenheid te reflecteren op het beeld van de koloniale samenleving eind negentiende, begin twintigste eeuw en de interpretatie daarvan door de jaren heen. Door de verfraaiing van de werkelijkheid van Fotostudio Kurkdjian & Co te ontrafelen en kritisch te kijken naar de compositie van de beelden - die zijn terug te voeren op de negentiende-eeuwse romantische schilderkunst - zal het romantische beeld van Nederlands-Indië in een ander daglicht komen te staan.

Fotostudio Kurkdjian & Co
De van oorsprong Armeense fotograaf Ohannes Kurkdjian (1851-1903) arriveerde in 1886 - na vele omzwervingen door Europa - in Nederlands-Indië. In 1988 opende hij een fotostudio in Soerabaja. De studio was al snel een groot succes. Na het vroegtijdig overlijden van Kurkdjian in 1903 werd de studio artistiek voortgezet door medewerkers en leerlingen. Ohannes Kurkdjians perfectionistische manier van fotograferen, waarbij hij niets aan het toeval leek over te laten, vond na zijn dood navolging bij zijn medewerkers, leerlingen en andere fotografen. In die zin heeft hij schoolgemaakt met zijn geënsceneerde kijk op de koloniale samenleving. Zijn naam bleef tot 1936 verbonden aan de bloeiende fotostudio in Soerabaja. Foto's uit de studio zijn nu te vinden in tal van (inter)nationale musea en privécollecties.

Over het Tropenmuseum
Het Tropenmuseum presenteert, onderzoekt en bevordert de kennis van en wisselwerking tussen culturen. Het biedt beleving en ervaring voor een breed en divers publiek, waarbij alle museale middelen worden ingezet: tentoonstellingen, collecties en deskundigheid, publicaties, het historische gebouw, educatieve en andere activiteiten. Het Tropenmuseum kiest voor volkenkundige en cultuurhistorische objecten en voor hedendaagse kunst om zijn verhalen te vertellen.

Het museum van het Koninklijk Instituut voor de Tropen is internationaal actief in het kader van cultuur en ontwikkeling. Het Tropenmuseum wordt gesteund door de BankGiro Loterij.

Het Tropenmuseum is van dinsdag t/m zondag geopend van 10.00 tot 17.00 uur.
Op 24 en 31 december is het museum open tot 15.00 uur; op maandag en op 1 januari, 30 april, 5 mei en 25 december is het museum gesloten.

Noot voor de redactie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met het Tropenmuseum, Nanja Ruiter, tel. 020-568 8418, of per e-mail: n.ruiter@kit.nl.

Persfoto's

Rijstvelden bij Yogyakarta

- Rijstvelden bij Yogyakarta, aan de voet van de vulkanen Merapi en Merbabu. Links een boer die een ploegschaar over zijn schouder draagt, in het midden runderen die een sloot oversteken of daarin verkoeling zoeken.
- Rice fields near Yogyakarta, at the foot of the volcanoes Merapi and Merbabu. Left: a farmer who carries a plow on his shoulders, in the middle: cattle crossing a ditch / cooling of in the ditch.
- O. Kurkdjian & Co. | 1890-1916 | Inventarisnr.: 60044040

Download JPG (0.87 MB)

Kroning van Koningin Wilhelmina

- De kroning van Koningin Wilhelmina tijdens de optocht in Soerabaja ter gelegenheid van de kroningsfeesten van Koningin Wilhelmina in 1898.
- The coronation of Queen Wilhelmina during the parade in Surabaya on the occasion of the coronation celebrations of Queen Wilhelmina in 1898.
- O. Kurkdjian & Co. | 1898 | Inventarisnr.: 60003135

Download JPG (0.97 MB)

Ruiter in de Zandzee

- Een ruiter in de Zandzee aan de voet van de rokende vulkaan Bromo.
- Horseman in the Sand Sea at the foot of the smoking Bromo volcano.
- O. Kurkdjian & Co. | 1890-1917 | Inventarisnr.: 60022607

Download JPG (0.86 MB)

Familieportret

- Portret van een man, vrouw en kind bij te drogen gelegde koffiebonen, met de vulkaan Batur op de achtergrond.
- Family portrait with drying coffee beans and a view towards the Batur volcano
- O. Kurkdjian & Co. | 1890-1920 | Inventarisnr.: 60027662

Download JPG (1.33 MB)

Transport van suikerriet

- Transport van het geoogste suikerriet met ossenkarren op de suikeronderneming Ketegan, Soerabaja.
- Transport of harvested sugar cane by ox-wagons at the sugar factory Ketegan. Soerabaja.
- O. Kurkdjian & Co., | ca. 1912 | Inventarisnr.: 60052498

Download JPG (1.1 MB)

Waringins (treurvijgen)

- Waringins (treurvijgen) op de alun-alun in Jogjakarta.
- Waringin trees at the alun-alun in Yogyakarta.
- O. Kurkdjian & Co. | 1890-1920 | Inventarisnr.: 60041582

Download JPG (0.54 MB)

2011